Ürün Genel Bakışı
Fonksiyonel Tanım
LZX-10, LZZ-10 ve LZZW-10 serileri, orta gerilimli AC güç sistemlerinde akım ölçümü, enerji sayaçlaması ve koruma rölelemesi amacıyla kullanılan 10 kV sınıfı akım transformatörleridir (CT). Elektromanyetik indüksiyon prensibine göre çalışan bu transformatörler, primer akımla orantılı standartlaştırılmış bir sekonder akım sinyali sağlarken, primer ve sekonder devreler arasında galvanik izolasyonu korur. Tamamen kapalı döküm reçineli yalıtım yapısı, hem iç mekân hem de dış mekân şalt cihazları uygulamalarına uygundur (IP koruma sınıfı ve çevresel yapılandırma model/etikete göre değişir).
Temel Değerler
| Öğe | Spesifikasyon (siparişe / etikete göre) |
|---|---|
| Sistem gerilimi sınıfı | 10 kV sınıfı (iç ve dış mekân şalt cihazı uygulamaları) |
| Anma frekansı | 50 Hz veya 60 Hz |
| Anma sekonder akımı | 5 A (1 A istek üzerine temin edilebilir) |
| Hassasiyet sınıfları | Sayaçlama: 0.2S, 0.2, 0.5 / Koruma: 10P10, 10P15 |
| Anma yükü (burden) | Çekirdek/sargı başına belirtilen değerlerde: 10 VA, 15 VA |
| Yük güç faktörü | cosφ = 0.8 (geride) proje standardında aksi belirtilmedikçe |
| Kısa devre dayanımı | Ith: 13,5 – 45 kA (1 sn) / Idyn: 34 – 112,5 kA (tepe değeri) belirtilen değerlere göre |
| Yalıtım seviyesi | 12/42/75 kV (Um/Up/Ud) |
| Uygulanabilir standartlar | IEC 61869-1 / IEC 61869-2; GB/T 20840.1 / GB/T 20840.2; IEEE C57.13 (isteğe bağlı) |
| Çevresel sınıf | İç ve dış mekân kullanımı (IP koruma sınıfı modele göre değişir) |
| Model varyantları | LZX-10 / LZZ-10 / LZZW-10 |
Ürün Görselleri
Çalışma Prensibi
Akı transformatörü, Faraday’ın elektromanyetik indüksiyon yasasına göre çalışır ve toroidal manyetik çekirdek ile sekonder sargılardan oluşur. Primer iletken (baraj/enerji kablosu), pencereden geçerek primer sarımını oluşturur. Primer akımı, çekirdekte alternatif akı oluşturur; bu akı, sekonder sargıda EMK indükler ve kapalı sekonder devrede standartlaştırılmış bir sekonder akım üretir. Sekonder yükü (bağlı cihazlar ve kablo kayıpları), oran/faz hatalarını ve koruma performansını (ALF davranışı) etkiler. Bu nedenle seçim ve doğrulama işlemleri, belirtilen yük ve güç faktörü koşulları altında yapılmalıdır. Döküm reçineli yalıtım sistemi, uzun süreli dielektrik kararlılık sağlar ve primer ile sekonder devreler arasında tam galvanik izolasyon sunar.
Sistem Uygulama Konumu
- Orta Gerilim Dağıtımı: 6–10 kV iç/dış mekân şalt cihazları, RMU’lar ve dağıtım panolarında akım algılama
- Enerji Sayaçlaması: Gerektiğinde 0.2S/0.2/0.5 hassasiyet sınıfı çekirdeklerle kurulmuş sayaçlama devreleri
- Koruma Devreleri: ALF doğrulaması yapılmış 10P10/10P15 çekirdekler kullanılarak aşırı akım, diferansiyel ve mesafe koruma şemaları
- SCADA Entegrasyonu: İzleme sistemleri için akım alınması (uç bağlantı noktaları sekonder bağlantı şemasına uygun olmalıdır)
- Dış Mekân & Kirlilikli Alanlar: Dış mekân trafo merkezleri, kıyı/sisli tuzlu ve endüstriyel ortamlar (kaçak yolu mesafesi ve IP koruma sınıfına göre seçim yapılır)
Yapısal Genel Bakış
Tamamen kapalı epoksi döküm reçineli yapı, kararlı yalıtım performansı ve mekanik destek sağlayarak nem ve kontaminasyona karşı direnci artırır. Direk tipi montaj düzeni, orta gerilimli
Model Tanımlaması
Kod Açıklaması
- L — Akım transformatörü (CT)
- Z — Direk (destek/sütun) tipi yapı (versiyona göre iç/dış mekân uygulanabilirliği)
- X / Z / ZW — Versiyon kodu (yapı, kaçak yolu konfigürasyonu ve dış mekân adaptasyonu açısından farklılıkları belirtmek için kullanılır)
- 10 — Gerilim sınıfı (kV sınıfı)
Versiyon Farklılıkları
Aynı dönüştürme oranı, doğruluk sınıfı kombinasyonu, anma yükleri ve Ith/Idyn değerleriyle belirtilmiş olduğunda LZX-10, LZZ-10 ve LZZW-10 elektriksel olarak eşdeğerdir. Mühendislik farkları esas olarak yapısal ve çevresel konfigürasyonla ilgilidir:
- LZX-10: Standart kaçak yolu konfigürasyonuna sahip, genel amaçlı direk tipi tasarım; yaygın iç/dış mekân uygulamaları için uygundur
- LZZ-10: Kompakt iç mekân şalter tesisatlarına ve gelişmiş uç korumasına uygun, tamamen reçine ile dökülmüş versiyon
- LZZW-10: Ağır çevre koşulları için artırılmış kaçak yolu mesafesi ve gelişmiş kirlilik dayanımı sağlayan dış mekân odaklı konfigürasyon
Hizmet Koşulları
LZX-10, LZZ-10 ve LZZW-10 serileri aşağıdaki koşullar altında çalışacak şekilde tasarlanmıştır (bu sınırların ötesindeki koşullar sipariş aşamasında belirtilmeli ve onaylanmalıdır):
- Kurulum ortamı: İç mekân ve dış mekân kurulumu
- Rakım: Deniz seviyesinden ≤ 1000 m (daha yüksek rakımlar için yalıtım düzeltmesi ve mühendislik onayı gereklidir)
- Çevre sıcaklığı: −25 °C ila +40 °C
- Göreli nem: Referans sıcaklık +20 °C’de ≤ %90
- Çevresel koşullar: Patlayıcı/yanıcı ortamlardan arındırılmış olmalı; uzun süreli şiddetli titreşim veya mekanik darbeden kaçınılmalı; dış mekân projeleri için IP koruma sınıfı ve kirlilik gereksinimleri doğrulanmalıdır
- Kirlilik seviyesi: LZZW-10 serisi daha yüksek kirlilik koşulları için uygundur (kaçak yolu mesafesi çizimlerde/adet plakasında belirtilmiştir)
Yapı
Yapı Tasarımı
- Yapı: 10 kV iç/dış mekân ayırıcı hücreleri için direk tipi konfigürasyon
- Yalıtım: Kararlı dielektrik performansı ve nem direnci sağlayan tamamen kapalı epoksi döküm reçine yalıtımı
- Çekirdek: Belirtilen doğruluğu destekleyen ve kayıpları azaltan silisyumlu çelik saçlardan yapılmış toroidal çekirdek
- Sistem: Ölçüm ve koruma örneklemesi için tam birincil/ikincil izolasyonlu elektromanyetik kuplaj
- Çevresel koruma: Dış mekân uygulamaları, değişken IP sınıfı ve kaçak mesafesine göre yapılandırılır
Döküm reçine yapısı, nem ve kontaminasyonun yalıtım üzerindeki etkisini azaltır ve uzun süreli çalışma koşullarında çekirdek ile sargıların mekanik olarak sabitlenmesini sağlar.
Sargılar ve Terminal İşaretlemeleri
- Birincil terminaller: P1 / P2
- İkincil terminaller (Grup 1): 1S1 / 1S2
- İkincil terminaller (Grup 2): 2S1 / 2S2
Terminal işaretlemeleri, IEC 61869 ve GB/T 20840 standartlarına uygun akım transformatörü polarite kurallarına göre yapılmıştır. Normal çalışma koşullarında, referans akım yönü P1’den P2’ye doğru tanımlanır. İkincil bağlantılar ve terminal tahsisleri, ikincil devre şemasına uygun olmalı; ayrıca proje güvenlik kurallarına göre tek noktadan topraklama ve bakım sırasında kısa devre yapılabilmesi sağlanmalıdır.
Teknik Veriler
Bu bölüm, ön tasarım aşamasında seçim odaklı teknik verileri sunar. Nihai kabul, plaka değerlerine, fabrika test raporlarına ve proje teknik sözleşmesine göre yapılacaktır.
Tanımlar: Doğruluk sınıfı kombinasyonu, tek bir akım trafosunda (CT) mevcut olan ölçüm/koruma sargılarını gösterir (her sargı çoklu-sargılı yapıda bağımsız olarak çalışır).
Yük (Burden): Anma çıkış gücü (VA), belirlenmiş güç faktörü koşulu altında her ikincil sargı için ayrı ayrı belirtilir ve röle/ölçü aleti yükünü ile kablo kayıplarını karşılamalıdır.
Kısa devre değerleri: Ith, anma kısa süreli termik akımdır (1 s). Idyn, anma dinamik akımdır (tepe değeri). Doğrulama, şalt tesisatının arıza seviyesi ve proje gereksinimleriyle uyumlu olmalıdır.
Veri Referansı
| Anma Primer Akımı (A) | 0.2S (VA) | 0.2 (VA) | 0.5 (VA) | 10P10 (VA) | 10P15 (VA) | Ith (kA/1s) | Idyn (kA) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 – 100 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 13,5 | 34 |
| 150 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 18 | 45 |
| 200 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 27 | 67,5 |
| 300 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 36 | 90 |
| 400 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 45 | 112,5 |
ALF vs Yük (Burden)
Koruma doğruluk sınır faktörü (ALF), ikincil yüke bağlı olarak değişir. Grafik, farklı yük koşulları altında koruma doğruluğu kapasitesinin değişim eğilimini göstermektedir. Kabul işlemi, plaka verileri ve test raporları esas alınarak yapılacaktır.
Standartlar ve Normatif Referanslar
| Standard | Başlık | Uygulama |
|---|---|---|
| IEC 61869-1 | Ölçü Trafoları – Bölüm 1: Genel Gereksinimler | Genel gereksinimler |
| IEC 61869-2 | Ölçü Trafoları – Bölüm 2: Akım Trafoları İçin Ek Gereksinimler | CT’ye özel gereksinimler |
| GB/T 20840.1 | Ölçü Trafoları – Bölüm 1: Genel Gereksinimler | IEC 61869 çerçevesiyle uyumlu ulusal standard |
| GB/T 20840.2 | Ölçü Trafoları – Bölüm 2: Akım Trafoları | IEC 61869-2 ile uyumlu ulusal CT gereksinimleri |
| GB 1208 | Akım Trafoları | Proje şartnamesi gerektirdiğinde eski referans standardı |
| IEC 62271-1 | Yüksek Gerilim Şalt Cihazları ve Kumanda Donanımları – Bölüm 1: Ortak Özellikler | Uygulanabilir olduğunda şalt cihazları için ortak özellikler referansı |
| IEC 60085 | Elektriksel Yalıtım – Termal Değerlendirme | Termal değerlendirme referansı |
| IEEE C57.13 | Ölçü Trafoları İçin Standart Gereksinimler |
Kurulum ve Boyutlar
- Kurulumdan önce, proje belgeleriyle eşleştiğinden emin olmak amacıyla plaka etiketindeki verileri (oran, sekonder akım, doğruluk sınıfı kombinasyonu, anma yükü, Ith/Idyn, yalıtım seviyesi) kontrol edin.
- AK’yi belirlenmiş sabitleme deliklerini kullanarak monte edin ve sağlam bir şekilde sıkıştırılmasını sağlayın; döküm gövdeye eşit olmayan mekanik gerilim uygulamaktan kaçının.
- Birincil iletken bağlantısı (bara/boltlu terminal), şalt cihaz yapısına ve varyant çizimine bağlıdır; gerekli açıklıkları ve kaçak mesafelerini koruyun.
- Sekonder kablajında gevşemeye ve yanlış bağlantıya karşı önleyici tedbirler alınmalı; bakım sırasında kısa devre yapılabilmesi için uygun düzenlemeler yapılmalı ve projede belirtilen şekilde tek noktadan sekonder topraklaması uygulanmalıdır.
- Kurulum tamamlandıktan sonra, saha prosedürlerine uygun olarak devre doğrulaması ve gerekli süreklilik/yalıtım kontrolleri gerçekleştirilmelidir.
Dış Görünüşler
LZZW-10 Boyut Çizimi
Not: LZX-10 ve LZZ-10 modellerinin detaylı dış görünüş ve montaj çizimleri, ilgili çizimlere ve sipariş teknik dokümanlarına göre hazırlanacaktır.
Güvenlik Notları
- AK’nın sekonder devresi, çalışma sırasında tehlikeli gerilim oluşumunu önlemek adına daima kapalı tutulmalıdır.
- Ölçüm aletlerini/reyeleri sökmeden önce, açık devre oluşmaması için sekonder devreyi kısa devre yapın.
- Uygulanabilir standartlara ve proje kurallarına uygun şekilde tek noktadan sekonder topraklaması (örneğin S2 veya belirlenmiş topraklama noktası) uygulayın.
- Kurulum, devreye alma ve bakım işlemleri yalnızca yetkili personel tarafından gerçekleştirilmelidir.
Sipariş Bilgileri
Sipariş verilirken, konfigürasyon yerele ait şebeke gereksinimlerine, geçerli standartlara ve proje teknik şartnamesine göre belirlenmelidir. Mühendislik onayı ve üretim serbest bırakması için aşağıdaki bilgiler sağlanmalıdır:
- Model çeşidi: LZX-10 / LZZ-10 / LZZW-10
- Anma primer akımı / dönüştürme oranı: örn., 100/5 A, 200/5 A
- Anma sekonder akımı: 5 A (standart) veya 1 A (isteğe bağlı)
- Hassasiyet sınıfı kombinasyonu: ölçüm çekirdekleri (0.2S/0.2/0.5) ve koruma çekirdekleri (10P10/10P15), çekirdek sayısı dahil
- Anma yükü (burden): her sekonder çekirdek başına VA (10 VA / 15 VA veya proje gereksinimine göre)
- Kısa devre değerleri: Ith (1 s) ve Idyn (tepe) gereksinimi ile şalt cihazının arıza seviyesi
- Kurulum ortamı: iç/dış mekân, kirlilik seviyesi, rakım, IP koruma sınıfı gereksinimleri
Seçim Nasıl Yapılır?
- Primer akım ve oranını tanımlayın: Besleme/hat akım değeri ve çalışma aralığı dikkate alınarak, ölçüm/koruma gereksinimlerine göre belirleyin.
- Model çeşidini seçin: Kurulum kısıtları ve çevresel koşullara göre; LZZ-10 dar iç mekân şalt sistemleri için, LZZW-10 dış mekân/yüksek kirlilik koşulları için, LZX-10 ise yaygın iç/dış mekân kullanımına uygundur.
- Hassasiyet sınıflarını ve çekirdek sayısını belirleyin: Ölçüm ve koruma için ayrı çekirdekler ayırın; ALF (Doyma Limit Faktörü) ve sistem arıza seviyelerine karşı koruma performansını doğrulayın.
- Toplam sekonder yükünü (VA) hesaplayın: Bağlı cihazların yükü ile kablo kayıplarının (kablo uzunluğu ve kesitine bağlı) toplamını alarak, anma yükünü aşmadığından emin olun.
- Ith/Idyn değerlerini doğrulayın: Sistem arıza seviyesine karşı yeterli termal ve dinamik dayanım kapasitesine sahip olduğundan emin olun.
Eğer projede kısmi deşarj limitleri, terminal düzenlemesi kısıtları, dokümantasyon dili, üçüncü taraf test tanıklığı veya ek sertifikalar gibi özel gereksinimler varsa, bunlar sipariş aşamasında belirtilmeli ve teknik anlaşmaya dahil edilmelidir.